نقش مهندسین در دوران دفاع مقدس
در مقابل اقدامات و فعالیت های مهندسی دشمن همراه با فن آوری برتر تجهیزات مدرن تر، نیروهای فراوان مهندسی و ابزار آلات پیشرفته بوددر واقع نوعی از " جنگ مهندسی" در دوران دفاع مقدس به نمایش گذاشته شد همان گونه که در یک نبرد نا برابر قرار داشتیم. جنگی که در یک سو خبره ترین طراحان، مهندسان و مستشاران سراسر دنیا به خدمت گرفته شده و با کاملترین تجهیزات و ماشین آلات مهندسی پشتیبانی شده و در سوی دیگر مهندسان، طراحان و ایثارگرانی که بدون پشتوانه خارجی، متکی به انگیزه های ایمانی والهی با تکیه به قوه ابتکار و خلاقیت و خستگی ناپذیری به جنگ مهندسی دشمن رفته بودند بنابراین همانگونه که جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به طور کلی دارای ویژگی های منحصر به فرد است، اصول و مبانی حاکم بر مبانی مهندسی دفاع مقدس به طور خاص دارای اهمیت و نقش ویژه ای در دفاع مقدس بوده است.
2-خصوصیات و ویژگی های مهندسی در دفاع مقدس چه بود؟
ابتکار و خلاقیت اولین ویژگی مهندسی در دفاع مقدس است، احداث پل شناور خیبر در هورالعظیم، احداث پل بعثت بر روی اروندرود در عملیات والفجر 8 و دهها ابتکار بزرگ دیگر نمونه های روشنی از تفکرات نوآورانه مهندسی در دفاع مقدس بود.
پویایی و انعطاف پذیری سریع دومین ویژگی مهندسی در دفاع بود انجام سه ماموریت آمادسازی، مهندسی رزمی، مهندسی پشتیبانی رزمی هم زمان ویا در یک فاصله زمانی کوتاه در عملیات ها و کسب قابلیت های انعطاف پذیر متناسب با فضای نبرد در مناطق مختلف عملیاتی که منجر به مزیت رزمندگان اسلام بر مقدورات برتر دشمن می شد.
ویژگی بعدی فرماندهی واحدهای مهندسی در صحنه بود به نحوی که سخت ترین اقدامات مهندسی و در دشوارترین صحنه های نبرد با حضور فرماندهان و مدیرانی با ویژگی اخلاقی، شجاعت، ابتکار، تخصص، دانش و عمل انقلابی شاهد اقدامات معجزه گونه در مهندسی جنگ بودیم.
مردمی بودن مهندسی جنگ
خصوصیت مهم دیگر در مهنسی جنگ مردمی بودن آن بود سازماندهی بسیجیان در واحدهای مهندسی حضور پر صلابت جهادگران این سنگرسازان بدون سنگر در عملیات مهندسی آفندی و پدافندی و کسب پیروزی های بزرگ و غلبه بر موانع طبیعی و استحکامات دشمن یکی از ویژگی های منحصربفرد مهندسی جنگ در دوران دفاع مقدس بود.
3- در مورد مهندسی جنگ و جنگ مهندسی توضیحات بیشتری بفرمائید؟
بطور کلی می توان فعالیت ها و اقدامات مهندسی جنگ را به دو بخش عمده، "مهندسی پدافند" و " مهندسی آفند " تقسیم نمود، مهندسی پدافند به منظور فراهم کردن شرایط لازم برای تامین پشتیبانی های لازم و حمایت های فیزیکی در موقعیت های دفاعی جبهه های نبرد، از طریق ایجاد دسترسی های مناسب و ساخت استحکامات لازم و "مهندسی آفند" ایفای همین نقش در مراحل حمله به دشمن به عنوان یک واحد عمل کننده رزمی می باشد که یگان مهندسی هم پای یگر نیروها عمل کننده عمل می کند از نگاه دیگر مهندسی جنگ را می توان به سه مرحله تقسیم نمود. اول: اقدامات قبل از عملیات یا " مهندسی آماده سازی " که شامل احداث و ترمیم جاده های پشتیبانی ساخت مواضع و سکو های آتش، احداث استحکامات و ساخت بیمارستان های صحرائی قرارگا ه های عملیاتی، زاغه های مهمات و پیش بینی لازم جهت مراحل بعدی عملیات مانند آمادگی نصب پل و عبور از کانال ها و موانع مصنوعی دشمن دوم: اقدام حین عملیات یا "مهندسی رزمی" که شامل اقداماتی از قبیل احداث معابر در میادین مین احداث شده دشمن، ایجاد موانع در حرکت نیروها مانند خاکریز، جاده های موقت پشت خطوط مقدم جبهه و احداث استحکامات در خط
سوم: اقدامات بعد از عملیات " مهندسی پشتیبانی رزمی" که شامل اقداماتی از قبیل تحکیم مواضع دفاعی، جاده ها ، استحکامات و یا ایجاد موانع جدید
اما جنگ مهندسی در دفاع مقدس درهریک ازمراحل گفته شده را به سه قسمت میتوان تقسیم کرد:
1- جنگ مهندسی با مهندسی دشمن، که شامل جنگ با موانع مصنوعی ایجاد شده توسط مهندسی جنگ دشمن می باشد که عمدتاً دروضعیت مهندسی افند و درشرایط حین و بعد از عملیات موضوعیت می یابد.
2- جنگ مهندسی با موانع طبیعی، که شامل فراهم ساختن شرایط عبور از موانع طبیعی مانند عبور از ارتفاعات سخت و صعب العبور و یا با تلاقها، نی زار ها و ... با ایجاد شرایط پدافندی درآن، که این نوع جنگ در مهندسی دفاعی یا پدافندی عینیت می یابد . ۳- جنگ مهندسی با هجوم دشمن که شامل فراهم ساختن شرایط نسبتاً امن در مقابله و دفاع در برابر هجوم دشمن و کاهش تاثیر سلاح های آتش باری ،این نوع جنگ نیز در وضعیت مهندسی پدافند موضوعیت پیدا می کند. نکته بسیار مهم این است که مهندسی جنگ بر خلاف مهندسی غیر نظامی که عموما دارای ماهیتی استاتیک و در شرایط ثابت قابل پیش بینی است. در بیشتر موارد دارای ماهیتی دینامیکی و پویا و در شرایط غیر ثابت و غیر قابل پیش بینی است. بنابراین مهندسان و طراحان و مجریان مهندسی جنگ با درک نیازهای مهندسی دفاع مقدس توانسته اند تجربه نو و افتخار آمیزی را از علم و تجربه و ایمان را به شایستگی به نمایش بگذارند.
3- سازمان بسیج مهندسین در تبیین نقش مهندسی در دفاع مقدس چه راهبردها و برنامه هایی دارد؟
بعد از گذشت بیست و یک سال از پایان دفاع مقدس ما نتوانسته ایم جایگاه و اهمیت مهندسی در دفاع مقدس را علی رغم اقدامات انجام گرفته به خوبی برای جامعه و حتی جامعه مهندسین تبیین نمائیم. مباحث مهندسی جنگ در دانشکده های مهندسی که می توان تجارب ارزشمندی برای دانشجویان باشد پس از گذشت این سالها مطرح نگردیده است البته بحمد ا... ستاد کل نیروهای مسلح جهت ارائه واحدهای درسی دفاع مقدس در دانشگاه ها با وزارت علوم و تحقیقات توافق خوبی را داشته است که امیدواریم با بررسی های کارشناسانه این واحدهای درسی با بهره گیری از اساتید مجرب در دانشگاهها تدریس گردد.سازمان بسج مهندسین بر این باور است که می توان با همکاری دستگاه ها و نهادهای مرتبط با مهندسی دفاع مقدس راهبردها و برنامه های جدیدتر و موثرتری را در جهت تبیین موضوع و بویژه آموزه های مهندسی دفاع در حوزه های آمایش دفاعی و مهندسی ساختمان و معماری معاصر و ... تدوین و اجرا نمود.
4- در مورد شهداء مهندسین چه اقداماتی توسط سازمان انجام گرفته است؟
بحمدا... از سال گذشته سازمان با برنامه ریزی جامعی توانست در جهت شناسایی مهندسین شهید با همکاری بنیاد شهید استانها اقدام نماید متاسفانه تا به امروز مهندسین شهید شناسایی نشده بودند، امروز جامعه مهندسین کشور افتخار دارد که بیش از هزار مهندس شهید را در دوران پر افتخار دفاع مقدس هدیه نموده است که بیش از پانزده درصد شهداء گرانقدر مهندسی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای مهندسی بوده اند. باهمکاری بنیاد حفظ آثار دفاع مقدس سپاه و بسیج ان شاءا.. امسال اولین یادواره سراسری مهندسین شهید در سطح ملی برگزار خواهد شد و ستاد راهبری و اجرایی جهت برگزاری این یادواره معین شده است که ان شاءا... این یادواره را برگزار خواهند نمود.